کولا ، گیاهی که به شما نشاطی دوباره می‌دهد

نام‌ها:

نام فارسی: کولا

نام علمی: Cola

نام انگلیسی: Sterculiaceae

نام سنتی: خروب السودان

نام‌های دیگر:

Bissy Nut, Cola Seeds, Cola Nut, Guru Nut, Kola Tree

معرفی:

گل و میوه: گل‌های نر به قطر حدود ۱/۵ و گل‌های ماده نر ماده به قطر حدود ۲/۵ سانتی‌متر هستند و ممکن است محوری بوده یا درون گرزن‌هایی کم گل قرار داشته باشند. کاسه گل ۵ قسمتی، سفید یا زرد و در سطح داخلی دارای لکه‌های قرمز است. میوه ستاره‌ای و شامل ۵ فولیکول چرمی، قهوه‌ای تیره، به طول تا ۲۰ و عرض تا ۵ سانتی‌متر، و غیر ناوی است. میوه‌ها با ساقه، زاویه قائمه می‌سازند. دانه‌ها تا ۱۴ عدد، تخم مرغی یا چهارگوش، به قطر حدود ۲/۵ سانتی‌متر بوده، در ۲ ردیف قرار دارند و دارای پوسته گوشتی سفید و هسته معمولاً قرمز فام یا قرمز و گاهی اوقات سفید رنگ می‌باشند.

برگ‌ها، ساقه و ریشه: این گیاه درختی همیشه سبز به ارتفاع ۱۵ تا ۲۰ متر و در پایین تا قاعده منشعب است. پوست مسن تنه به صورت قطعاتی شکسته می‌شود. پوسته تنه سبز تیره و خشن است. برگ‌ها فقط در انتهای شاخه‌ها قرار داشته، به طول ۱۵ تا ۱۸ و عرض حدود ۱۰ سانتی‌متر، بیضوی تا تخم‌مرغی، دارای رأس خمیده یا پیچیده، چرمی، محکم و در هر دو سطح سبز تیره و براق هستند.

طبع:

دارای طبع گرم و خشک می‌باشد.

رویشگاه:

گیاه کولا ، بومی‌ توگو، سیرالئون و آنگولا است و امروزه در همه مناطق حاره یافت گردیده، به طور گسترده کشت می‌شود.

فرآورده‌ها:

میوه رسیده فاقد دانه که به صورت توده‌های بزرگ خشک می‌شود. دانه کولا شامل اندوسپرم جدا شده از پوسته دانه گونه‌های مختلف Cola خصوصاً Colanitida می‌باشد.

بخش‌های دارویی:

دانه کولا

اشتباهات:

این گیاه با دیگر گونه‌های Cola (مثل کولای نَرک که فاقد کافئین است) اشتباه می‌شود.

موارد مصرف و اثرات درمانی کولا

  • ضعف بنیه
  • به صورت داخلی برای درمان خستگی‌های روحی و جسمی ‌و از بین بردن حس گرسنگی به کار برده می‌شود.
  • در طب سنتی گیاه مزبور جهت درمان بی‌حالی صبحگاهی و میگرن به صورت جویده شده، همچنین به شکل پودر برای درمان اسهال به کار برده می‌شود.
  • ضماد گیاه خرد شده برای مداوای زخم‌ها و التهابات مصرف می‌گردد.
  • گیاه کولا همچنین یکی از اجزای اصلی داروهای مورد استفاده در آیین‌های نیایشی برخی کیش‌هاست.

طب سنتی اسلام و ایران:

  • خوشبو کننده دهان است.
  • گوارنده غذا.
  • یبوست آور.
  • دافع خواب و بلغم.
  • نشاط آور.
  • مقوی جنسی.

موارد منع مصرف:

  • از کولا در دوران بارداری نمی‌بایست استفاده کرد.
  • همچنین تجویز دارو به افراد دچار زخم‌های معده و داوازدهه ممنوع است، چرا که موجب تحریک ترشح شیره گوارشی می‌گردد.
  • عوارض جانبی احتمالی شامل اختلالاتی در به خواب رفتن، تحریک پذیری بیش از حد، حالت‌های عصبی توام با بیقراری و اختلالات معده هستند. نشانه‌های مسمومیت متعاقب مصرف آشامیدنی‌های حاوی این گیاه (که محتوی ۲۰ تا ۶۰ میلی‌گرم کافئین در هر لیوان هستند) داروها و یا عصاره‌های محرک حاوی کولا، به ندرت بروز می‌کنند.
  • کودکان می‌بایست از مصرف مقادیر زیاد نوشیدنی‌های حاوی کولا پرهیز نمایند.

منبع:

کتاب مرجع گیاهان دارویی (جلد اول)
تألیف و ترجمه دکتر احمد امامی، دکتر شیرین فصیحی و دکتر ایرج مهرگان

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *