نفخ شکم یکی از شایعترین مشکلات گوارشی است که بسیاری از افراد، در سنین مختلف، بهصورت مکرر آن را تجربه میکنند. احساس سنگینی، پری شکم، دلپیچه و گاهی درد، از نشانههایی هستند که میتوانند کیفیت زندگی روزمره را تحتتاثیر قرار دهند. از بین بردن نفخ شکم با طب سنتی، یکی از راهکارهای موثر برای درمان این مشکل است که در اغلب موارد با شناسایی علت اصلی آن و با استفاده از روشهای طبیعی، اصلاح تغذیه و سبک زندگی به درمان اصولی آن منجر میشود. ما در این مقاله علت نفخ در طب سنتی را بررسی کرده و شما را با انواع راهکارها و داروی از بین بردن نفخ شکم آشنا میکنیم. اگر شما هم جزو افرادی هستید که در طول زندگی روزمره خود با نفخ شکم مواجه میشوید و به دنبال راهکاری برای رهایی از آن هستید، تا پایان همراه ما باشید.
علت نفخ در طب سنتی
در طب سنتی نفخ شکم تنها یک مشکل گوارشی ساده نیست، بلکه میتواند نشاندهنده اختلال در عملکرد معده، روده یا مزاج کلی بدن باشد. متخصصان طب سنتی معتقدند هنگامی که رطوبت در دستگاه گوارش افزایش پیدا میکند یا حرارت غریزی معده کاهش مییابد، فرایند هضم با اختلال مواجه میشود و در نهایت این مشکل تولید گاز و تجمع آن در معده یا روده ختم شود. مهمترین علت نفخ در طب سنتی، سردی معده است. زیادهروی در مصرف غذاهای سرد مانند خیار،، ماست، دوغ، نوشیدنی سرد یا خوردن آب یخ همراه غذا از مهمترین عوامل تضعیف و سردی معده هستند. در چنین شرایطی، غذا بهخوبی و به صورت کامل هضم نمیشود و دچار تخمیر خواهد شد و فرد دچار نفخ معده میشود.
علت نفخ در طب سنتی تنها به سردی معده محدود نمیشود و میتوان موارد دیگری را هم عامل آن دانست که از جمله آنها میتوان به پرخوری یا خوردن غذا قبل از هضم وعده قبلی، ترکیب نادرست غذاها، ضعف هاضمه، یبوست و ماندگاری طولانی مواد غذایی در روده، استرس و اضطراب هنگام غذا خوردن اشاره کرد. لازم به ذکر است که برای درمان نفخ در طب سنتی، ابتدا میبایست علت اصلی آن را شناسایی و اصلاح کرد.
روشهای از بین بردن نفخ شکم با طب سنتی
برای درمان نفخ شدید معده با طب سنتی، مجموعهای از روشهای طبیعی و کمعارضه وجود دارد که هم درمانی هستند و هم نقش پیشگیریکننده را برای افراد به همراه دارند. روشهای درمان نفخ شکم در طب سنتی شامل اصلاح تغذیه، مصرف دمنوشها، استفاده از گیاهان دارویی، تغییر در سبک زندگی و حتی اصلاح عادات غذا خوردن میشوند. در بسیاری از موارد استفاده از روشهای سنتی برای درمان نفخ معده حرارت معده را تقویت کرده، به هضم بهتر غذا کمک میکند و علاوهبر کاهش تولید گاز، خروج گاز از معده و روده را تسهیل میبخشد.
در ادامه این قسمت، بهصورت تخصصیتر انواع درمان نفخ شکم در طب سنتی را مورد بررسی قرار دادهایم:
درمان گاز معده در طب سنتی
گاز معده یکی از رایجترین دلایل نفخ معده در بسیاری از افراد است. در طب سنتی، ضعف معده یا سردی آن معمولا به عنوان علت اصلی گاز معده شناخته میشود. زمانی که معده نمیتواند غذا را بهدرستی تجزیه کند، بخشی از غذا تخمیر شده و گاز تولید میشود. گیاهانی مانند نعناع و زنجبیل خاصیت بادشکن دارند و مصرف دمنوش حاصل از آنها باعث میشود حرارت معده افزایش یابد و به خروج سریعتر گاز کمک کند. یکی از سادهترین روشهای از بین بردن نفخ معده با طب سنتی، مصرف دمنوش این گیاهان بعد از غذاست.
برخی از کاربردیترین توصیهها برای درمان گاز معده در طب سنتی، عبارتاند از:
- چند برگ نعناع تازه را به آب اضافه کنید و اجازه دهید 24 ساعت بماند، سپس بنوشید.
- ترکیب پودر نعناع، عسل و زنجبیل را به مدت 15 دقیقه با آب بجوشانید و در طول روز حداقل دو بار مصرف کنید.
- تخم یا برگ تازه جعفری را در آب بجوشانید و دمنوش را ناشتا، پیش از سرو وعده صبحانه بنوشید.
- شاهبلوط هندی به کاهش نفخ و بهبود عملکرد گوارش کمک میکند.
- مقداری عسل و آبلیمو را ترکیب کرده و در یک لیوان آب حل کنید و پس از خنک شدن بنوشید.
- افزایش تحرک و ورزش روزانه، میتواند از بروز مشکلات گوارشی پیشگیری کند.
درمان نفخ روده در طب اسلامی
در طب اسلامی و سنتی، دلیل نفخ روده به تجمع گاز در اثر یبوست، ضعف حرکات روده یا مصرف غذاهای نفاخ نسبت داده میشود. هنگامی که رودهها تنبل میشوند و مواد غذایی برای مدت طولانی در آنها باقی میمانند، گاز تولید میشود که در نتیجه آن نفخ ایجاد خواهد شد. در چنین شرایطی مصرف ترکیبات گیاهی مناسب مانند گیاه بادشکن قوی روده میتواند بهعنوان درمان نفخ روده در طب سنتی و اسلامی بسیار موثر واقع شود. برای درمان نفخ روده در طب سنتی به چند توصیه زیر توجه کنید:
- رازیانه سرشار از فیبر و اسانسهای طبیعی است مصرف دمنوش آن به بهبود هضم کمک کرده و نفخ روده را کاهش میدهد.
- برای تهیه دمنوش رازیانه، حتما آن را به مدت 20 دقیقه در آب بجوشانید، سپس آن را میل کنید.
- برای بهتر کردن طعم دمنوش رازیانه، میتوانید کمی عسل به آن اضافه کنید.
- آناناس به دلیل فیبر و آنتیاکسیدان بالا، یکی از میوههای موثر برای کاهش نفخ و بهبود عملکرد دستگاه گوارش است که مصرف منظم آن توصیه میشود.
درمان ورم معده در طب سنتی
ورم معده معمولا خود را با نشانههایی مانند احساس سنگینی، سوزش، درد و نفخ نشان میدهد. در طب سنتی، ورم معده در نتیجه غلبه صفرا، سودا یا سردی و رطوبت بیش از حد بروز پیدا میکند. اگر دچار ورم معده هستید، برای درمان نفخ شدید معده با طب سنتی راهکارهای مختلفی وجود دارد. با استفاده از روشهای زیر میتوانید علائم ورم معده را تا حدی کنترل کنید:
- روغن نارگیل: روغن نارگیل دارای خواص ضدالتهابی و ضدباکتریایی است و مصرف آن میتواند در کاهش التهاب معده و بهبود ورم آن موثر واقع شود.
- ترکیب سرکه سیب و عسل: مقدار مناسبی آب را با سرکه سیب و عسل مخلوط کرده و حدود 15 دقیقه بجوشانید. نوشیدن این دمنوش در اغلب موارد میتواند به سرعت علائم ورم معده را کاهش دهد.
- آب کلم: کلم تازه را آبگیری کرده و این نوشیدنی را هر صبح پیش از صرف صبحانه مصرف کنید. آب کلم باکتریهای مضر معده را از بین میبرد و علائم ورم معده را کاهش میدهد.
- زنجبیل: برای تسکین درد معده و ورم معده، مقداری زنجبیل تازه را در آب بریزید و حدود 20 دقیقه بجوشانید. پس از آماده شدن، این دمنوش را میل کنید تا احساس بهتری داشته باشید.
درمان نفخ و یبوست در طب سنتی
یبوست یکی از مهمترین دلایلی است منجر به بروز نفخ مزمن میشود. در طب سنتی، هنگامی که فرایند دفع بهدرستی انجام نشود، گاز در رودهها تجمع یافته و نفخ شدید را ایجاد میکند. با رفع یبوست از طریق روشهای طب سنتی، نفخ بهطور طبیعی کاهش پیدا میکند.
برای درمان همزمان نفخ و یبوست در طب سنتی میتوانید از روشهای زیر بهرهمند شوید:
- افزایش مصرف مایعات گرم: مصرف آب و دمنوشهای گرم، فوایدی مانند نرم شدن مدفوع، فعال شدن رودهها و کاهش نفخ را برای شما به همراه دارد.
- ملینهای طبیعی مانند خاکشیر و انجیر: این مواد حاوی فیبر هستند و به دلیل جذب آب بالا، میتوانند یبوست را برطرف کنند و نفخ ناشی از آن را کاهش دهند.
- تنظیم ساعت دفع: رفتن منظم به سرویس بهداشتی در زمان مشخص، اقدامی موثر در جهت بهبود عملکرد روده و پیشگیری از یبوست است.
- افزایش تحرک بدنی: انجام فعالیت بدنی به صورت منظم، باعث تقویت حرکت روده شده و یبوست و احساس سنگینی شکم را کاهش میدهد.
درمان قطعی نفخ معده با طب سنتی امکانپذیر است؟
در بسیاری از موارد، درمان قطعی نفخ معده با طب سنتی امکانپذیر است. با این وجود در طب سنتی برای از بین بردن نفخ شکم فوری به مشخصشدن علت اصلی نفخ، مزاج فرد و اصلاح سبک زندگی فرد تاکید شده است. اگر فرد فقط بهصورت مقطعی از دمنوشها مصرف کند اما همچنان به عادات غذایی نادرست خود ادامه دهد، نفخ بازمیگردد. از این رو درمان ریشهای نفخ در طب سنتی تا حدود زیادی تحت تاثیر اصلاح تغذیه، مزاج و سبک زندگی است.
رفع نفخ شکم و معده در بارداری با طب سنتی
درمان نفخ در بارداری، یکی از مهمترین دغدغههایی است که اغلب مادران در دوران بارداری با آن مواجه هستند. معمولا به دلیل تغییرات هورمونی و فشار رحم بر دستگاه گوارش، نفخ در دوران بارداری بسیار شایع است. طب سنتی توصیه میکند در این دوران، مادران احتیاط بیشتری داشته باشند. هرگونه درمان نفخ در این دوره میبایست با احتیاط و ترجیحا با مشورت پزشک متخصص انجام شود.
برخی از نکات مهم برای مادران باردار برای رفع نفخ با طب سنتی در این ایام عبارتاند از:
- از دمنوشهای ملایم و بیخطر استفاده کنید.
- وعدههای غذایی را کوچکتر کنید.
- از مصرف غذاهای نفاخ بپرهیزید.
- پیادهروی سبک را به برنامه روزانه خود اضافه کنید.
از بین بردن نفخ شکم و معده نوزاد با طب سنتی
در طب سنتی، معمولا نفخ شکم و معده نوزاد ناشی از نارس بودن دستگاه گوارش، بلع هوا هنگام شیر خوردن یا تغذیه مادر است. برای درمان نفخ در نوزاد، روشهای ملایم و ایمن توصیه میشود که با هدف آرام کردن معده و کمک به خروج گاز انجام میشوند. برخی از مهمترین راهکارها برای کاهش نفخ در نوزاد ماساژ بسیار آرام شکم نوزاد در جهت عقربههای ساعت، توجه به آروغ گرفتن نوزاد بعد از هر بار شیر خوردن و استفاده از گرمای ملایم مثل قرار دادن پارچه ولرم روی شکم هستند.
در صورتی که نوزاد از شیر مادر تغذیه میکند، اصلاح تغذیه مادر هم از اهمیت زیادی برخوردار است. پرهیز از مصرف غذاهای نفاخ مانند حبوبات، کلم، ادویههای تند و نوشیدنیهای گازدار میتواند به کاهش نفخ نوزاد کمک کند. در طب سنتی تاکید شده که هرگونه درمان برای نوزاد باید بسیار محتاطانه انجام شود و در صورت تداوم یا شدت نفخ، مراجعه با پزشک یا متخصص اطفال الزامی است.
از بین بردن نفخ روده کودک با طب سنتی
نفخ روده کودک در اغلب موارد به دلیل ضعف هضم، خوردن غذاهای ناسازگار با سن کودک یا بلع هوا هنگام غذا خوردن رخ میدهد. در طب سنتی برای درمان نفخ شکم کودکان، توصیه میشود قبل از هر چیز تغذیه کودک را ساده، سبک و متناسب با سن او انتخاب کنید و از مصرف خوراکیهای نفاخ مانند حبوبات، غذاهای چرب، سرخکرده و تنقلات صنعتی پرهیز شود.
ماساژ ملایم شکم کودک با دست گرم و به صورت دورانی در جهت عقربههای ساعت میتواند به خروج گازهای روده کمک کند. همچنین تحرک ملایم، بازی و راه رفتن بعد از غذا باعث فعال شدن رودهها و کاهش نفخ میشود. در طب سنتی استفاده از گرمای ملایم مانند گذاشتن کیسه آب ولرم روی شکم هم توصیه میشود.
داروی از بین بردن نفخ شکم در طب سنتی
در طب سنتی، دارو لزوما به معنای قرص و شربت نیست. در این حوزه بسیاری از گیاهان دارویی نقش داروی طبیعی را ایفا میکنند. این گیاهان بهصورت دمنوش، پودر یا ترکیب با غذا مصرف میشوند و نقش مهمی در درمان نفخ شدید معده با طب سنتی دارند. با این وجود در حال حاضر داروهایی هم برای از بین بردن نفخ شکم تولید شدهاند که به درمان این عارضه کمک میکنند. شما میتوانید انواع داروی از بین بردن نفخ شکم را با قیمتی اقتصادی و مقرونبهصرفه از داروخانه معتبر مفیدطب تهیه کنید.
گرفتن نفخ حبوبات در طب سنتی برای پیشگیری
حبوبات از غذاهای مفید هستند که در برنامه غذایی اغلب خانوادهها قرار دارند، اما با این وجود نفاخ هستند. گرفتن نفخ حبوبات باعث میشود راحتتر هضم شوند و مصرف آنها نفخ کمتری ایجاد کند. در طب سنتی برای کاهش نفخ حبوبات، راهکارهای زیر پیشنهاد شده است:
- حبوبات را پیش از استفاده در بازههای زمانی طولانیمدت بخیسانید.
- آب حبوبات خیسانده شده را چند باره تعویض کنید.
- در هنگام پخت حبوبات موادی مانند زیره، آویشن یا رازیانه به آن اضافه کنید.
جمعبندی
در طب سنتی، نفخ نتیجه ضعف هضم، تغذیه نادرست و سبک زندگی نامناسب دانسته میشود. اصلاح رژیم غذایی، پرهیز از خوراکیهای نفاخ و مصرف غذاهای ساده و گرم نقش مهمی در کاهش نفخ دارد. استفاده از دمنوشها و مواد طبیعی ملایم از روشهای درمان نفخ شکم در طب سنتی هستند که به بهبود عملکرد دستگاه گوارش کمک میکنند. تحرک بدنی، نظم در وعدههای غذایی و آرامش هنگام غذا خوردن هم از دیگر عوامل موثر در پیشگیری از نفخ هستند. فراموش نکنید که در صورت تداوم یا شدت علائم، میبایست مراجعه به پزشک برای بررسی دقیقتر را در دستور کار خود قرار دهید.
سوالات متداول
اگر با رعایت توصیههای طب سنتی باز هم نفخ برطرف نشد، چه کار باید کرد؟
در این شرایط، عواملی مانند عدم تعادل مزاج کلی بدن، استرس مزمن، حساسیت غذایی یا بیماریهای زمینهای گوارشی باید بررسی شوند.
از کجا بفهمیم نفخ ما سرد است یا گرم؟
نفخ سرد معمولا با علائمی مانند احساس سنگینی، صدا دادن شکم، بهبود با گرما و تشدید با غذاهای سرد همراه است. در مقابل، نفخ گرم اغلب با سوزش، تشنگی، خشکی دهان و بدتر شدن با غذاهای گرم دیده میشود.
آیا مصرف طولانیمدت دمنوشهای ضد نفخ مشکلی ایجاد نمیکند؟
در حالت کلی، دمنوشهای گیاهی اگر بهاندازه و متناسب با مزاج مصرف شوند، ایمن هستند. اما مصرف بیرویه یا طولانیمدت بدون توجه به مزاج میتواند باعث خشکی، ضعف معده یا برهم خوردن تعادل بدن شود.
چرا بعضی افراد با یک غذا دچار نفخ میشوند اما دیگران نه؟
واکنش بدن به غذاها به مزاج فرد، قدرت هاضمه و وضعیت معده و روده بستگی دارد.
آیا فقط با تغییر رژیم غذایی میتوان نفخ مزمن را درمان کرد؟
در طب سنتی نفخ مزمن نتیجه ترکیب تغذیه، سبک زندگی، تحرک بدنی، کیفیت خواب و وضعیت روحی است. در صورتی که همه این عوامل همزمان اصلاح شوند، درمان نفخ شکم با طب سنتی نتیجه ماندگار خواهد داشت.
توجه: مقالات مرتبط با پزشکی و سلامت داروخانه مفید طب از منابع معتبر داخلی و خارجی تهیه شدهاند و صرفا جنبه اطلاع رسانی دارند، بنابراین توصیه درمانی و پزشکی محسوب نمیشوند. در صورتی که مشکل پزشکی دارید، لازم است تا برای تشخیص و درمان به پزشک مراجعه نمایید.
