استفاده از بهترین دمنوش برای سندروم روده تحریک پذیر مانند چای نعناع، دمنوش بابونه و چای زنجبیل، به دلیل برخورداری از ترکیبات ضدالتهاب و مسدودکنندههای طبیعی گیرندههای درد، میتواند بافت ملتهب روده را ترمیم کند. وابستگی مداوم به داروهای شیمیایی برای درمان سندرم روده تحریک پذیر، دغدغه بسیاری از مبتلایان است و یافتن جایگزین طبیعی و بدون عوارض اهمیت بالایی دارد. باید بدانیم واکنش دستگاه گوارش به گیاهان مختلف در هر فردی متفاوت است و انتخاب اشتباه میتواند علائم را تشدید کند. اگر از مشکلات گوارشی خسته شدهاید و به دنبال راهکاری به غیر از خرید داروی ضد نفخ گیاهی برای درمان روده تحریک پذیر به منظور بازگرداندن آرامش به سیستم گوارش خود هستید، در ادامه این مقاله با ما همراه باشید. ۱۷ دمنوش برای سندروم روده تحریکپذیر را بررسی میکنیم و با نحوه مصرف هر یک آشنا میشوید.
بهترین دمنوش برای روده تحریک پذیر
بیشتر از 10 نوع دمنوش برای سندرم روده تحریک پذیر وجود دارد که میتوانید در خانه درست کنید. در فهرست زیر، اسامی تمامی دمنوشهای مفید را به همراه بهترین زمان مصرف آوردهایم:
| نام دمنوش | بهترین زمان مصرف |
|---|---|
| چای نعناع | ۳۰ دقیقه پیش از وعدههای غذایی (با معده خالی) |
| دمنوش بادیان | ۲۰ الی ۳۰ دقیقه پس از صرف وعدههای غذایی |
| دمنوش زردچوبه | در فواصل بین وعدههای غذایی اصلی |
| دمنوش رازیانه | حدود ۲۰ دقیقه پس از صرف غذا |
| دمنوش بابونه | بین وعدههای اصلی یا ۳۰ دقیقه پیش از خواب |
| چای زنجبیل | ۲۰ دقیقه پیش از شروع وعدههای اصلی غذا |
| دمنوش قاصدک | ۳۰ دقیقه پیش از صبحانه یا وعده غذایی اصلی |
| چای ماچا | ساعات اولیه روز (به دلیل وجود کافئین) |
| ریشه شیرینبیان | ۳۰ دقیقه پیش از صرف وعدههای غذایی |
| چای رویبوس | در فواصل بین وعدههای غذایی |
| دمنوش بادرنجبویه | ساعات پایانی روز یا هنگام بروز تنشهای عصبی |
| دمنوش دارچین | ۲۰ الی ۳۰ دقیقه پس از وعدههای غذایی اصلی |
| دمنوش بومادران | ۳۰ دقیقه پیش از صرف غذا |
| دمنوش سیاهدانه | ۳۰ دقیقه پس از صرف وعدههای غذایی |
| دمنوش گل ختمی | بین وعدههای غذایی (با معده خالی) |
| دمنوش گزنه | یک ساعت پس از صرف وعدههای غذایی اصلی |
| دمنوش اسطوخودوس | یک ساعت پیش از خواب یا در لحظات اوج استرس |
چای نعناع
چای نعناع به دلیل داشتن منتول که خاصیت ضداسپاسم دارد، عضلات صاف دیواره گوارش را شل کرده و با کاهش انقباضات ناگهانی، دردهای شکمی، گاز و نفخ را تسکین میدهد. برای از بین بردن علائم سندرم روده تحریک پذیر، مصرف روزانه این دمنوش خانگی را ۲ الی ۳ بار توصیه میکنیم. طبق مراحل زیر، برای دم آوری چای نعناع تازه از برگهای باکیفیت استفاده کنید:
- آنها را در آب داغ و نه در حال جوشیدن بریزید.
- حتما روی فنجان چای نعناع را به مدت ۱۰ دقیقه بپوشانید تا روغنهای فرار و درمانی منتول تبخیر نشوند.
- سپس چای نعناع را حدود ۳۰ دقیقه قبل از وعدههای غذایی با معده خالی بنوشید.
این هشدار جدی پزشکی را در نظر داشته باشید که اگر در کنار سندرم روده تحریکپذیر به رفلاکس اسید معده نیز مبتلا هستید، مصرف چای نعناع به دلیل شل کردن اسفنکتر تحتانی مری باعث تشدید سوزش سر دل خواهد شد و در این شرایط باید سراغ سایر دمنوشهای روده تحریک پذیر بروید.
دمنوش بادیان
بادیان به دلیل داشتن آنتول، دارای خواص ضداسپاسم و ضدنفخ قوی است که با شل کردن عضلات صاف دستگاه گوارش، کاهش انقباضات روده و تسهیل خروج گازهای حبس شده، بهترین دمنوش روده تحریک پذیر است. برای درمان اسپاسم روده، دمنوش بادیان را ۲ تا ۳ بار در روز استفاده کنید و طبق مراحل زیر،پیش بروید:
- بهتر است دانههای بادیان را پیش از مصرف، کمی در هاون بکوبید تا شکسته شوند.
- سپس آنها را در آب داغ بریزید و حتما روی فنجان یا قوری را به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه بپوشانید تا مواد دارویی آن تبخیر نشود.
- بهترین زمان مصرف دمنوش بادیان برای جلوگیری از تخمیر غذا و ایجاد نفخ، حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پس از صرف وعدههای غذایی است.
توجه داشته باشید که بادیان به دلیل داشتن ترکیبات شبهاستروژنی، برای افراد مبتلا به بیماریهای حساس به هورمون مانند فیبروم رحم، اندومتریوز یا سرطانهای خاص زنانه و همچنین در دوران بارداری، منع مصرف دارد.
دمنوش زردچوبه
زردچوبه حاوی «کورکومین» است و با خواص ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی بالا، التهابات میکروسکوپی دیواره روده را کاهش داده و با تنظیم حرکات نامنظم گوارشی به تسکین دردهای شکمی و بهبود عملکرد روده کمک میکند. برای از بین بردن نفخ شکم در طب سنتی، روزانه ۱ تا حداکثر ۲ فنجان از این دمنوش کافی است. از آنجا که کورکومین به تنهایی جذب بیولوژیکی بسیار ضعیفی در بدن دارد، برای اثربخشی واقعی مراحل زیر را طی کنید:
- هنگام آمادهسازی حتما مقدار کمی پودر فلفل سیاه و چند قطره روغن نارگیل به آن بیفزایید.
- اجازه دهید ترکیب در آب جوش به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه دم بکشد.
- بهترین زمان مصرف دمنوش زردچوبه بین وعدههای غذایی است.
پیش از تهیه این دمنوش بدانید که مصرف مقادیر بالای زردچوبه، خود عامل تحریک دستگاه گوارش و معدهدرد است. افراد مبتلا به انسداد مجاری صفراوی، سنگ کیسه صفرا و کسانی که داروهای رقیقکننده خون مصرف میکنند، باید از نوشیدن دمنوش زردچوبه خودداری نمایند.
دمنوش رازیانه
یکی دیگر از راههای درمان نفخ شکم استفاده روزانه 2 الی 3 فنجان از عصاره دانه رازیانه است؛ زیرا ترکیبات موجود در آن از جمله آنتول و فنکون، روی عضلات روده تأثیر میگذارد و با رفع اسپاسمها، فرآیند هضم و دفع گازهای محبوس را تسهیل میکنند. برای استفاده از خواص این دمنوش سندرم روده تحریک پذیر توصیه میکنیم مراحل زیر را انجام دهید:
- حتما پیش از دم کردن، یک قاشق چایخوری از دانههای رازیانه را با هاون اندکی له کنید تا روغنهای آن آزاد شوند.
- سپس روی آن آب داغ بریزید و حداکثر 15 دقیقه با درپوش کاملا بسته استراحت دهید تا خواص درمانی همراه با بخار از بین نرود.
- نوشیدن دمنوش رازیانه حدود 20 دقیقه پس از صرف غذا، مانع از تخمیر مواد غذایی و ایجاد نفخ جدید میشود.
در نظر داشته باشید به دلیل وجود مقادیر بالای فیتواستروژن یا ترکیبات گیاهی مشابه هورمون زنانه در رازیانه، مصرف این دمنوش برای زنان باردار و تمامی افراد مبتلا به بیماریهای حساس به هورمون مانند سرطان سینه، فیبروم رحم یا اندومتریوز مطلقا ممنوع است و میتواند باعث تشدید جدی و خطرناک این عارضهها شود.
دمنوش بابونه
گلهای بابونه به واسطه دارا بودن ترکیباتی از جمله آپیژنین و بیسابولول، با اعمال اثری دوگانه التهابات مخاطی و اسپاسمهای گوارشی را سرکوب میکنند و با آرامسازی سیستم عصبی مرکزی، استرس را مهار میکنند. خواص درمانی دمنوش بابونه به جهت رفع بیماری سندرم روده تحریک پذیر، 2 تا 3 فنجان از آن در طول روز بنوشید. طرز تهیه دمنوش بابونه شبیه به مراحل درست کردن دمنوش نعناع است. مناسبترین زمان برای نوشیدن دمنوش بابونه، در فواصل بین وعدههای اصلی غذا یا نیم ساعت پیش از خواب است تا عضلات گوارشی در بالاترین سطح از آرامش قرار گیرند.
در صورت ابتلا به آلرژی نسبت به گیاهان خانواده کاسنی مانند گل داوودی، مروارید یا آفتابگردان، مصرف عصاره این گیاه میتواند منجر به واکنشهای شدید آلرژیک شود. همچنین به دلیل وجود ماده طبیعی کومارین در بابونه، استفاده مستمر آن برای بیمارانی که داروهای ضد انعقاد خون نظیر وارفارین مصرف میکنند، به دلیل تداخل دارویی و خطر بروز خونریزی داخلی کاملا ممنوع است.
دمنوش دارچین
دارچین یکی از گیاهان بادشکن قوی روده و معده است و میتوانید دمنوش آن را در رژیم غذایی سندرم روده تحریک پذیر قرار دهید. حتی اگر دمنوش آن را ندارید، با تهیه عرق دارچین میتوانید این نوشیدنی را در جهت رفع علائم روده تحریک پذیر میل کنید. نوشیدن روزانه یک تا دو فنجان از دمنوش دارچین کافی است و در مصرف آن زیاده روی نکنید. بهترین زمان جهت مصرف، حدود 20 الی 30 دقیقه پس از وعدههای غذایی اصلی است. برای اینکه خاصیت دمنوش دارچین را بیشتر کنید، یک برش نازک زنجبیل تازه در زمان دم کشیدن به آن اضافه کنید.
چای زنجبیل
یکی از مشکلات اصلی بیماران مبتلا به سندرم روده تحریکپذیر، اختلال در حرکات دستگاه گوارش و بروز حالت تهوع یا سنگینی است. ترکیبات تند زنجبیل موسوم به جینجرول و شوگاول با سرعت بخشیدن به روند تخلیه معده، تحریک ترشح آنزیمهای هضمی و سرکوب التهابات دیواره روده، در کاهش علائم این بیماری تاثیرات مثبت دارد. از ریشه تازه زنجبیل برای دم آوری این دمنوش ضد نفخ استفاده کنید و حداکثر دو فنجان در طول روز میل نمایید. برای درست کردن چای زنجبیل خانگی میتوانید طبق مراحل زیر اقدام کنید:
- حدود یک قاشق چایخوری از آن را رنده کرده یا به ورقههای بسیار نازک برش دهید.
- تکههای کوچک ریشه زنجبیل را در آب جوش ریخته و حتما با درپوش بسته 10 تا 15 دقیقه زمان دهید تا عصاره مفید آن بیرون بیاید.
- نوشیدن دمنوش زنجبیل حدود 20 دقیقه پیش از وعدههای اصلی، دستگاه گوارش را برای هضم غذا بدون اسپاسم آماده میکند.
دمنوش ریشه شیرین بیان
ریشه شیرینبیان با داشتن ترکیبات غشاسازی نظیر گلیسیریزین، لایهای محافظ روی مخاط آسیبدیده گوارشی ایجاد میکند و منجر به مهار التهابات و اسپاسمهای دردناک میشود. برای تهیه آن در خانه باید قطعات خشک ریشه شیرین بیان را به جای دم کردن ساده، حدود 15 دقیقه در آب روی حرارت ملایم بجوشانید. مصرف این عصاره حدود 30 دقیقه پیش از غذا، دیواره معده و روده را برای هضم بدون انقباض آماده میکند. مصرف مداوم شیرینبیان بیش از چهار هفته به دلیل احتباس سدیم و دفع پتاسیم، منجر به افزایش خطرناک فشار خون میشود و برای بیماران قلبی، کلیوی و زنان باردار مطلقا ممنوع است.
دمنوش قاصدک
ریشه قاصدک به دلیل سرشار بودن از اینولین و ترکیبات تلخ محرک صفرا، با تغذیه باکتریهای مفید فلور روده و تسهیل حرکات گوارشی به رفع یبوست کمک میکند. کربوهیدراتهای قابل تخمیر با زنجیره کوتاه در قاصدک، دمنوش آن را برای افراد مبتلا به سندرم روده تحریک پذیر از نوع یبوستغالب (IBS-C) موثر است و در نوع اسهالی باعث تشدید شدید نفخ و عوارض میشود. جهت استفاده از این دمنوش باید قطعات خشک یا برشتهشده آن را در آب ریخته و اجازه دهید یک ربع روی حرارت بسیار ملایم با درپوش کاملا بسته بجوشد.
بهترین زمان برای نوشیدن دمنوش قاصدک، حدود نیم ساعت پیش از صرف صبحانه یا وعده اصلی است تا رودههای تنبل برای فعالیت منظم و دفع تحریک شوند. با توجه به مکانیسم ادرارآوری بالا و تحریک مستقیم کبد، مصرف قاصدک برای افراد درگیر با انسداد مجاری صفراوی، سنگ فعال کیسه صفرا و نارساییهای کلیوی مطلقا ممنوع است و تداخل دارویی آن با داروهای ادرارآور و آنتیبیوتیکهایی مانند سیپروفلوکساسین میتواند عوارض بالینی خطرناکی به همراه داشته باشد.
دمنوش سیاه دانه
سیاهدانه ترکیب قدرتمند تیموکینون دارد و برای درمان التهاب روده پراستفاده است. نوشیدنی گرم سیاهدانه علاوه بر رفع مشکلات روده تحریک پذیر باعث درمان بلغم بدن و سردی آن میشود. استفاده از دمنوش روده تحریک پذیر سیاهدانه، فشار گازهای داخلی روده را تخلیه میکند و از اسپاسمهای ناگهانی دیواره آن جلوگیری مینماید. حتما دانههای آن را بلافاصله پیش از مصرف نیمکوب کنید و یک قاشق چایخوری از آن را به مدت ۱۰ الی ۱۵ دقیقه در آب جوش دم نمایید. بهترین زمان برای نوشیدن دمنوش سیاهدانه نیم ساعت پس از صرف غذا است که باعث پیشگیری از تخمیر مواد غذایی و بروز نفخ میشود. با اضافه کردن مقدار بسیار کمی عسل طبیعی به این دمنوش، تاثیرات مثبت و سازگاری آن را در نرم کردن حرکات روده بیشتر کنید.
چای ماچا
چای ماچا به دلیل غلظت بالای آنتیاکسیدان کاتچین میتواند التهابات پنهان مخاط روده را سرکوب کند و استرس سیستم عصبی را مهار کند. ماچا مانند قاصدک، بهترین دمنوش روده تحریک پذیر به شمار میرود؛ چرا که به دلیل داشتن مقادیر بالای کافئین برای افراد درگیر با نوع یبوستغالب (IBS-C) جهت سرعت بخشیدن به حرکات روده مفید است و در سندرم روده تحریک پذیر از نوع اسهالی (IBS-D) به تشدید حاد علائم و انقباضات منجر میشود. برخلاف دمنوشهای گیاهی سنتی، پودر ماچا نیازی به دم کشیدن ندارد و باید نصف قاشق چایخوری از پودر خالص آن را در آب با دمای حداکثر ۸۰ درجه سانتیگراد بریزید و با همزن بامبو، بافتی یکدست و کفآلود درست کنید. ترکیب ماچا با شیرهای لبنی حاوی لاکتوز یا شیرینکنندههای مصنوعیِ تخمیرپذیر ممنوع است و در صورت تمایل باید از آب خالص یا شیرهای گیاهی تاییدشده نظیر شیر بادام استفاده کنید.
دمنوش گزنه
گزنه دارای ریز مغذیهای ضدالتهابی و مواد معدنی فراوان است و با مهار واکنشهای هیستامینی در سیستم گوارش، از ورم و تحریکپذیری بیش از حد بافتهای روده جلوگیری میکند. استفاده از این گیاه در قالب دمنوش به پاکسازی مواد زائد و متعادل کردن فعالیت باکتریهای مفید، نقش قابل توجهی ایفا مینماید. نوشیدن روزانه دو فنجان از دمنوش گزنه در فواصل زمانی معین برای کمتر کردن نشانههای سندرم روده تحریک پذیر کافی است. برای تجربه طعم بهتر و جلوگیری از بروز ریفلاکس، چند قطره آبلیموی تازه را به دمنوش گزنه اضافه کنید.
چای رویبوس
گیاه بومی رویبوس برخلاف چایهای رایج، کاملا فاقد کافئین و دارای مقدار کمی تانن است. این ویژگی مهم از تحریک مخاط معده جلوگیری میکند و به واسطه فلاونوئیدهایی از جمله کوئرستین و لوتئولین، سیگنالهای عصبی بیشفعال روده را مسدود میکند و باعث توقف اسپاسمهای دردناک میشود. شما میتوانید این دمنوش ضد سندرم روده تحریک پذیر را 2 الی 3 بار در طی روز میل کنید. دم آوری آن 10 دقیقه بیشتر طول نمیکشد و میتوانید آن را در فواصل بین وعدههای غذایی بنوشید که مانع از تداخل در هضم میشود.
دمنوش بادرنجبویه
بادرنجبویه به دلیل تأثیر مثبت روی روده و مغز یک تیر و دو نشان است؛ بطوری که اسانسهای فرار موجود در برگهای آن نظیر سیترال، علاوه بر این که اسپاسمهای عضلات روده را تسکین میدهد، منجر به القای آرامش به سیستم عصبی مرکزی میشود و عامل اصلی تحریک یعنی استرس را نیز به حداقل میرساند. نوشیدن دمنوش بادرنجبویه در ساعات پایانی روز یا هنگام بروز تنشهای عصبی، به پیشگیری از حملات گوارشی کمک میکند. پیش از مصرف بدانید دمنوش بادرنجبویه عملکرد غده تیروئید را کند میکند و مصرف آن برای افراد مبتلا به کمکاری تیروئید یا مصرفکنندگان داروی لووتیروکسین، به دلیل تداخل مستقیم و کاهش جذب دارو، اکیدا ممنوع است.
دمنوش بومادران
گیاه بومادران را به واسطه داشتن ترکیبات فلاونوئیدی و خاصیت ضداسپاسم قوی، میتوانید در تهیه دمنوش برای سندرم روده تحریک پذیر استفاده کنید. برای رفع سریع دردهای گوارشی و تنظیم حرکات روده، مصرف روزانه 2 الی 3 فنجان از دمنوش روده تحریک پذیر بومادران نتیجهبخش است. طرز تهیه دمنوش بومادران شبیه به سایر دمنوشهای این مطلب است. از آنجا که مواد تلخ موجود در این گیاه باعث تحریک ترشح آنزیمهای گوارشی میشوند، مناسبترین زمان نوشیدن آن حدود نیم ساعت پیش از صرف غذا است تا رودهها برای هضم آماده شوند. اضافه کردن مقداری نعناع فلفلی در زمان دم کشیدن باعث کمتر شدن طعم گس آن میشود و قدرت دفع گازهای رودهای را به شدت بالا میبرد.
دمنوش گل ختمی
گل ختمی سرشار از ترکیبات موسیلاژی و لعابدار است و حساسیتهای عصبی دیواره رودهها را به شدت کاهش میدهد. مصرف مداوم این گیاه به صورت دمنوش با حفظ رطوبت مجاری گوارشی، یبوستهای مزمن و خشکی مزاج ناشی از این سندروم را بدون ایجاد اسپاسم برطرف میکند. در طول روز، نوشیدن 2 الی 3 فنجان از این عصاره را توصیه میکنیم. حرارت بسیار بالا ساختار لعابدار این گیاه را از بین میبرد و برای درست شدن کامل موسیلاژها باید یک قاشق غذاخوری از گل خشک ختمی را در آب ولرم بریزید و حداقل 20 دقیقه زمان دهید تا لعاب بیندازد. نوشیدن دمنوش گل ختمی بین وعدههای غذایی و با معده خالی، موجب ایجاد بیشترین تماس با دیواره روده را فراهم میکند و اضافه کردن کمی بابونه در زمان آمادهسازی، قدرت این نوشیدنی را به حداکثر میرساند.
دمنوش اسطوخودوس
اسطوخودوس با تنظیم فعالیت عضلات صاف روده، از بروز دردهای ناگهانی و انقباضات آزاردهنده جلوگیری میکند. نوشیدن روزانه 2 فنجان از این دمنوش برای کاهش انقباضات روده ضروری است. روش آماده کردن نوشیدنی گرم اسطوخودوس مانند سایر نوشیدنیهای ذکر شده در این مطلب است. بهترین زمان برای مصرف این نوشیدنی حدود 1 ساعت پیش از خواب یا در لحظات اوج استرس است. اضافه کردن چند قطره عصاره لیموترش میتواند ضمن بهبود طعم، سرعت جذب ترکیبات آنتیاکسیدانی گیاه اسطوخودوس را در محیط روده به شدت افزایش دهد.
آیا دمنوش بهتر از قهوه برای IBS است؟
دمنوشهای گیاهی فاقد کافئین به طور قابل توجهی نوشیدنی بدون عوارض و مناسبتری نسبت به قهوه برای مبتلایان به سندروم روده تحریکپذیر (IBS) محسوب میشوند. علت اصلی این برتری، عدم وجود کافئین در دمنوشهای گیاهی است؛ چرا که کافئین محرکی قوی برای دستگاه گوارش است و با افزایش حرکات دودی روده منجر به تشدید اسهال و دردهای پیچشی میشود. حتی قهوههای بدون کافئین نیز به دلیل اسیدیته بالا میتوانند مخاط روده را تحریک کنند و باعث بروز واکنشهای ناخوشایند شوند. در مقابل، دمنوشهایی نظیر نعناع فلفلی یا زنجبیل حاوی ترکیباتی مانند منتول و جینجرول هستند که با انبساط عضلات صاف دیواره روده دارای خاصیت ضداسپاسم میباشند و نفخ و دردهای شکمی را تسکین میدهند.
نوشیدنیهای مضر برای سندروم روده تحریکپذیر
ترکیباتی مانند کافئین با مسدود کردن گیرندههای آدنوزین و تحریک ترشح گاسترین، حرکات دودی روده را به شدت افزایش میدهند که نتیجه آن بروز اسپاسمهای عضلانی و اسهال است. همچنین ورود مستقیم دیاکسید کربن از طریق نوشیدنیهای گازدار به مجاری گوارشی، باعث افزایش فشار داخل شکمی و بروز دردهای پیچشی و نفخ شدید میشود. در لیست زیر تمام نوشیدنیهای مضری که برای افرادی که روده تحریک پذیر دارند، آوردهایم.
- قهوه کافئیندار و بدون کافئین: نوع کافئیندار آن، محرکی قدرتمند برای حرکات روده است. نوع بدون کافئین نیز به دلیل دارا بودن اسید کلروژنیک و سایر اسیدها، ترشح اسید معده را بالا میبرد و مخاط گوارشی را تحریک میکند.
- نوشیدنیهای انرژیزا: بدترین ترکیب ممکن برای IBS محسوب میشوند؛ زیرا حاوی دوزهای بسیار بالای کافئین به همراه قندهای تصفیه شده یا شیرینکنندههای مصنوعی هستند که به طور همزمان باعث اسپاسم عصبی و اسهال میشوند.
- نوشابههای گازدار و آبهای کربناته: گاز محبوس در این نوشیدنیها، عامل فیزیکی است که حجم فضای داخل معده و روده را منبسط کرده و در گیرندههای درد روده ایجاد اختلال میکند.
- نوشیدنیهای رژیمی و بدون قند: این نوشیدنیها حاوی شیرینکنندههای مصنوعی و الکلهای قندی از جمله سوربیتول، زایلیتول و مانیتول هستند. این ترکیبات در دستگاه گوارش هضم نمیشوند و به عنوان ملین قوی و بستر تخمیر باکتریایی عمل میکنند.
- شیر گاو و نوشیدنیهای لبنی مانند میلکشیک و شیرکاکائو: به دلیل وجود قند لاکتوز و شیوع بالای کمبود آنزیم لاکتاز در بیماران مبتلا به این سندروم، وارد فاز تخمیر در روده بزرگ شده و باعث نفخ، صدای شکم و اسهال میشوند.
- آبمیوههای دارای فروکتوز بالا: آب سیب، گلابی، انبه، گیلاس و هندوانه دارای نسبت نامتوازن فروکتوز به گلوکز هستند. فروکتوز اضافی جذب نمیشود و فرآیند تخمیر دردناکی را در روده ایجاد میکند.
- نوشیدنیهای الکلی مانند آبجو و مشروبات تقطیری: الکل حرکت طبیعی روده را مختل میکند و نفوذپذیری دیواره روده را افزایش میدهد. همچنین آبجو دارای کربوهیدراتهای تخمیرپذیر و گاز است که علائم را دوچندان میکند.
- چای سیاه غلیظ و چای سبز با کافئین بالا: مقادیر بالای تانن و کافئین موجود در این نوشیدنیها میتواند باعث انقباضات غیرارادی عضلات روده و تشدید فاز اسهال در این بیماران شود.
- کامبوجا: با وجود خواص پروبیوتیکی، این نوشیدنی به دلیل فرآیند تخمیر حاوی گاز کربنیک، مقادیر اندکی الکل و قندهای باقیمانده است که مصرف آن در فاز حاد IBS به شدت دردسرساز خواهد بود.
کدام دمنوشها ممکن است برای روده تحریک پذیر مناسب نباشند؟
برخی دمنوشها برخلاف تصور عمومی، به دلیل دارا بودن محرکهای شیمیایی، برای مبتلایان به سندروم روده تحریکپذیر (IBS) کاملا نامناسب هستند. دمنوشهایی نظیر بابونه و رازیانه در صورت دم کشیدن طولانیمدت، مقادیر بالایی از «فروکتانها» را آزاد میکنند که در روده بزرگ تخمیر شده و باعث نفخ دردناک میشوند. همچنین، دمنوشهای حاوی کافئین یا تانن بالا مانند چای سبز غلیظ، چای سیاه و چای اولانگ با تحریک سیستم عصبی، سرعت حرکات دودی روده را زیاد میکنند و منجر به بروز اسهال و اسپاسمهای ناگهانی میشوند. علاوه بر این، دمنوشهای ترکیبی که حاوی ریشه کاسنی و منبع غنی اینولین هستند، به دلیل بار اسمزی بالا و عدم جذب در روده باریک، علائم گوارشی را در افراد حساس به شدت وخیمتر میکنند.
سوالات متداول
دمنوش نعناع فلفلی به دلیل داشتن «منتول» که یک ضداسپاسم قوی است، با منبسط کردن عضلات روده به سرعت انقباضات دردناک و نفخ را کاهش میدهد. برای اثرگذاری فوری، مصرف آن ۳۰ دقیقه قبل از غذا توصیه میشود.
برای نوع یبوستغالب (IBS-C)، دمنوش ریشه قاصدک به دلیل داشتن فیبر پریبیوتیک (اینولین) و چای ماچا به دلیل تحریک حرکات روده توسط کافئین، میتوانند به بهبود عملکرد دفع کمک کنند.
بله، مصرف همزمان برخی دمنوشها با داروها خطرناک است. برای مثال، بابونه با داروهای رقیقکننده خون و شیرینبیان با داروهای کنترل فشار خون تداخل جدی دارند و حتما نیازمند مشورت با پزشک هستند.
قهوه به دلیل اسیدیته بالا و کافئین، اعصاب روده را تحریک کرده و باعث اسپاسم یا اسهال میشود. نوشابههای گازدار نیز با ورود گاز به سیستم گوارش، باعث اتساع فیزیکی روده و ایجاد درد و نفخ شدید میگردند.
روش دم کردن به نوع گیاه بستگی دارد. گیاهان معطر مانند نعناع باید در ظرف دربسته دم کنید تا اسانس آنها حفظ شود و دانههایی مانند رازیانه باید قبل از دم کردن کمی بکوبید تا مواد موثره آنها به خوبی آزاد شود.بهترین دمنوش برای نفخ و درد ناگهانی سندرم روده تحریک پذیر چیست؟
کدام دمنوش برای یبوست ناشی از روده تحریک پذیر مناسب است؟
آیا دمنوشهای مخصوص IBS تداخل دارویی دارند؟
چرا قهوه و نوشابه علائم روده تحریکپذیر را تشدید میکنند؟
بهترین روش دم کردن دمنوش روده تحریک پذیر برای حفظ خواص آن چیست؟
